بزرگان گفته اند که جهان آخرت محیط بر جهان خاکی ماست یعنی هم اینک در دل جهان آخرت واقعیم.

تو گوئی آخرت هرکسی، نگاشت و انعکاسی از معرفت و سلوکش در این دنیاست. خدا به اندازه فهم آدمیان، متنوع است و هر کس به اندازه بسط فهم خود در این دنیا، در آخرت بهره می گیرد. آخرت انعکاس معرفت ها و سلوک مان در این دنیاست و این مفهوم مزرعه بودن دنیاست.

عمق فهم و معرفت از خداوندگار عالم، شعاع دایره تنعّم آدمی را تعیین می کند و این همانست که علیرغم درجات میان آدمیان، کسی بر کس دیگر غبطه نمی برد که در دایره خود، هر کسی حداکثر تنعم را دریافت می دارد.

معرفت هرکس به خداوند و به دنبالش، رابطه اش با او، در جهان دیگر امتداد خواهد یافت که وَمَنْ كَانَ فِي هَذِهِ أَعْمَى فَهُوَ فِي الْآخِرَةِ أَعْمَى.

این سرا ، سرای کشف خداوندگار است و هر کس به اندازه عمق کشف خود، در جهان دیگر چشمانش به وجه الله باز است و دایره تنعّماتش گسترده.

اَذّنِ‌العشق تعالوا، لِتذوقوا و تَنالوا

هله ای مژده شیرین، چه نسیمی و چه بادی!

سلب‌العشق فوادی، حصّل‌الیوم مُرادی

بزن ای مطرب عارف، که زهی دولت و شادی